Mẫu câu lệnh AI cho người mới: 12 mẫu dùng ngay, cách lấy mẫu từ thư viện, thử và lưu phiên bản

Người mới dùng AI không cần học thuộc "bí kíp": chỉ cần vài mẫu câu lệnh có đủ bốn phần (việc cần làm, bối cảnh, định dạng đầu ra, điều không được làm) rồi thay phần trong ngoặc vuông. Bài này có 12 mẫu cho việc văn phòng hay gặp, dùng được với ChatGPT, Gemini, Claude hay Copilot. Sau đó là cách lấy một mẫu từ thư viện câu lệnh trên mạng mà không dùng mù, và cách lưu mẫu kèm sổ phiên bản để lần sau khỏi gõ lại.

Một mẫu câu lệnh tốt gồm gì?

Câu lệnh (prompt) là đoạn chữ bạn gửi để giao việc cho AI. Mẫu tốt không cần dài, nhưng phải trả lời được bốn câu: làm việc gì, cho ai đọc, trả về dạng gì, và điều gì không được tự thêm. Phần giải thích kỹ hơn có trong bài Một yêu cầu rõ ràng cho AI gồm những gì?.

Trong các mẫu dưới, chỗ [...] là phần bạn thay. Dữ liệu khách hàng, lương, hợp đồng thì chỉ đưa vào công cụ công ty cho phép.

12 mẫu câu lệnh dùng ngay

1. Viết email từ vài ý gạch đầu dòng. Dùng khi đã biết muốn nói gì nhưng chưa biết viết sao cho gọn.

Viết email gửi [người nhận, vai trò] về [chủ đề]. Ý chính: [ý 1], [ý 2], [ý 3]. Giọng lịch sự, ngắn, dưới 150 chữ. Không thêm cam kết, số liệu hay ngày tháng tôi không nêu.

2. Trả lời email khó. Dùng khi cần từ chối hoặc báo tin không vui.

Đây là email tôi nhận: [dán email]. Tôi muốn trả lời theo hướng [đồng ý / từ chối / hẹn lại] vì [lý do]. Viết 2 phiên bản: một ngắn gọn, một mềm mỏng hơn. Không hứa điều gì ngoài [giới hạn].

3. Tóm tắt tài liệu dài. Dùng khi cần nắm ý chính trước cuộc họp.

Tóm tắt tài liệu đính kèm cho [người đọc] trong 5 gạch đầu dòng. Sau đó liệt kê các con số và hạn chót, mỗi mục ghi số trang hoặc đoạn gốc. Chỗ nào không rõ, ghi "cần kiểm".

4. Biến ghi chú họp thành việc cần làm. Dùng ngay sau cuộc họp.

Từ ghi chú họp dưới đây, lập bảng: việc cần làm, người phụ trách, hạn, trạng thái. Việc nào chưa có người hoặc hạn, ghi "chưa rõ", không tự điền. Ghi chú: [dán ghi chú]

5. Viết lại cho dễ hiểu. Dùng khi văn bản quá hành chính hoặc quá kỹ thuật.

Viết lại đoạn sau cho [đối tượng, ví dụ khách hàng lớn tuổi] dễ hiểu, câu ngắn, giữ nguyên mọi số liệu và điều kiện. Đoạn gốc: [dán]

6. Sửa lỗi chính tả, không đổi ý. Dùng trước khi gửi văn bản quan trọng.

Sửa lỗi chính tả, dấu câu và câu lủng củng trong đoạn sau. Không đổi ý, không thêm câu mới. Liệt kê các chỗ đã sửa ở cuối. Đoạn: [dán]

7. Lập dàn ý báo cáo hoặc bài trình bày. Dùng khi bắt đầu từ trang trắng.

Lập dàn ý [báo cáo / bài trình bày] về [chủ đề] cho [người nghe], thời lượng [số phút hoặc số trang]. Mỗi mục ghi 1 câu nội dung chính và dữ liệu tôi cần chuẩn bị.

8. So sánh hai lựa chọn. Dùng khi cần quyết định giữa hai nhà cung cấp, hai phương án.

So sánh [phương án A] và [phương án B] theo các tiêu chí: [chi phí, thời gian, rủi ro, ...]. Trình bày bảng. Chỉ dùng thông tin tôi đưa: [dán thông tin]. Chỗ thiếu dữ liệu ghi "thiếu", không tự ước tính.

9. Soạn tin nhắn ngắn. Dùng cho Zalo, tin nhắn nội bộ, nhắc việc.

Soạn tin nhắn Zalo gửi [người nhận] để [mục đích], dưới 60 chữ, thân thiện nhưng rõ việc và hạn [ngày].

10. Chuẩn bị câu hỏi cho cuộc họp hoặc cuộc gọi. Dùng trước khi gặp khách hoặc đối tác.

Tôi sắp gặp [ai] để bàn [chủ đề]. Mục tiêu của tôi: [mục tiêu]. Gợi ý 8 câu hỏi nên hỏi, xếp theo thứ tự ưu tiên, kèm lý do ngắn cho mỗi câu.

11. Viết công thức Excel hoặc Sheets. Dùng khi biết muốn tính gì mà không nhớ hàm.

Trong [Excel / Google Sheets], cột A là [nội dung], cột B là [nội dung]. Tôi muốn [kết quả cần tính]. Viết công thức, giải thích từng phần, và nêu một trường hợp công thức có thể cho kết quả sai.

12. Nhờ AI hỏi lại trước khi làm. Dùng cho việc lớn hoặc khi bạn chưa chắc mình đã đưa đủ thông tin.

Tôi cần [việc]. Trước khi làm, hãy hỏi tôi tối đa 5 câu để làm rõ những gì còn thiếu. Chỉ bắt đầu khi tôi đã trả lời.

Kết quả nào dùng để gửi người khác thì vẫn phải đọc lại, nhất là số liệu, tên và cam kết.

Lưu mẫu ở đâu để lần sau dùng lại?

Cách đơn giản nhất và dùng được với mọi công cụ: một file ghi chú (Google Docs, Word, Notion, ghi chú điện thoại) chia theo việc. Ngoài ra, mỗi công cụ có chỗ lưu riêng:

Hai lưu ý. Thứ nhất, hướng dẫn tùy chỉnh áp cho mọi cuộc trò chuyện, nên chỉ đặt ở đó thứ bạn luôn muốn (ví dụ "trả lời bằng tiếng Việt, ngắn gọn"), còn mẫu cho từng việc nên để trong dự án, Gem hoặc file ghi chú. Thứ hai, OpenAI đã công bố ngừng GPT tùy chỉnh vào ngày 11/12/2026, nên đừng bắt đầu lưu mẫu mới bằng cách tạo GPT; xem bài về chuyển sang plugin.

Khi mẫu dùng chung cho cả nhóm, nên lưu thêm một file dùng chung ghi: tên mẫu, dùng khi nào, người phụ trách cập nhật, ngày sửa gần nhất. Việc nào quan trọng hơn thì nâng mẫu thành phiếu giao việc một trang.

Lấy mẫu từ thư viện câu lệnh: chọn, sửa, thử rồi mới lưu

Thư viện câu lệnh lớn trên mạng cho bạn điểm khởi đầu nhanh. Ví dụ prompts.chat (trước đây là Awesome ChatGPT Prompts): theo trang GitHub của dự án ngày 03/10/2026, mã nguồn dùng giấy phép MIT, nội dung câu lệnh dùng CC0 1.0 (được dùng lại tự do), và câu lệnh do cộng đồng gửi lên. Trang không mô tả quy trình thử từng mẫu, nên "có trong thư viện" chưa có nghĩa là "đã được thử với việc của bạn". Tệp danh sách câu lệnh tải từ GitHub cùng ngày có 2.169 dòng; trang web có thể hiển thị số khác, đừng chọn thư viện theo con số.

Năm bước trước khi một mẫu thư viện vào file lưu của bạn:

1. Chọn theo việc và đầu ra, không theo tên vai kiểu "Act as an expert...". Hỏi: mẫu này trả về đúng thứ tôi cần đưa cho ai?
2. Đọc hết và sửa: đổi ngôn ngữ, định dạng, độ dài cho người đọc của bạn; đánh dấu chỗ thay dữ liệu bằng [...]; thêm điều không được tự làm.
3. Viết tiêu chí đạt trước khi chạy, 3 đến 6 dòng, mỗi dòng kiểm được bằng mắt (giữ đúng số, không tự gán người phụ trách...).
4. Thử bản gốc và bản đã sửa trên cùng một bộ dữ liệu giả lập, mỗi bản trong một cuộc trò chuyện mới, rồi chấm theo tiêu chí. Không nhờ AI tự chấm bài của nó.
5. Lưu bản tốt hơn kèm sổ phiên bản (mẫu ở dưới).

Cách viết yêu cầu đủ phần và ghi lỗi sau mỗi lần sửa có trong bài Giao việc cho AI thế nào để bớt phải sửa đi sửa lại; ở đây chỉ tập trung vào việc chọn và thử một mẫu có sẵn.

Lượt thử ngày 03/10/2026: mẫu tóm tắt cuộc họp

Tổ Thạo Việc lấy mẫu "Default Meeting Summary" trong thư viện (tiếng Anh, yêu cầu tóm tắt 1 đến 2 đoạn và liệt kê việc cần làm), đặt ngôn ngữ đầu ra là tiếng Việt, rồi so với bản đã sửa dưới đây. Hai bản chạy trên cùng một biên bản họp giả lập có ba cái bẫy: một việc chưa có người nhận, một đề xuất chưa được chốt, và hai con số. Công cụ: claude.ai, trò chuyện ẩn danh, mỗi bản một lượt. Tài khoản thử có hướng dẫn cá nhân yêu cầu xác nhận phạm vi trước khi làm, nên cả hai lượt đều hỏi xác nhận một lần.

Bản đã sửa tốt hơn ở đúng chỗ đã thêm điều kiện (mục Chưa chốt), nhưng vẫn còn một câu diễn giải quá đà. Đó là lý do tiêu chí phải đặt trước và người đọc vẫn phải soát: một lượt thử không chứng minh mẫu luôn đúng.

Bản đã sửa, chép dùng được:

Tóm tắt biên bản họp dưới đây cho [người đọc] đọc trong 1 phút.
1. Tóm tắt 3 gạch đầu dòng, giữ nguyên mọi số liệu.
2. Bảng việc cần làm, 3 cột: Việc | Người phụ trách | Hạn. Thiếu người hoặc hạn thì ghi "chưa rõ", không tự điền.
3. Mục "Chưa chốt": ý kiến chưa được quyết định, không đưa vào bảng việc.
Không thêm thông tin không có trong biên bản, kể cả câu nhận xét chung như "nhóm đã thống nhất".

Biên bản:
[dán biên bản]

Dòng cuối "kể cả câu nhận xét chung" được thêm sau lượt thử để chặn đúng lỗi còn lại; dòng này chưa chạy lại.

Sổ phiên bản cho mẫu dùng chung

TÊN MẪU: Tóm tắt biên bản họp
DÙNG KHI: cần gửi trưởng nhóm sau cuộc họp nội bộ
NGUỒN: thư viện [tên], mẫu [tên mẫu], ngày lấy [ngày]
TIÊU CHÍ ĐẠT: [3 đến 6 dòng]
PHIÊN BẢN | NGÀY | NGƯỜI SỬA | SỬA GÌ | THỬ TRÊN | KẾT QUẢ
1 | [ngày] | [tên] | dịch, thêm bảng 3 cột, mục Chưa chốt | [công cụ, dữ liệu giả lập] | 5/6
2 | [ngày] | [tên] | cấm câu nhận xét chung | chưa chạy lại | 
NGƯỜI CHỊU TRÁCH NHIỆM CẬP NHẬT: [tên]

Khi ai đó sửa mẫu, thêm một dòng mới thay vì ghi đè; nếu bản mới chấm thấp hơn, quay lại bản cũ.

Sửa mẫu thế nào khi kết quả chưa đúng ý?

1. Kết quả quá dài: thêm giới hạn chữ hoặc số gạch đầu dòng.
2. AI tự thêm thông tin: thêm câu "chỉ dùng thông tin tôi đưa, chỗ thiếu ghi chưa rõ".
3. Giọng không hợp: dán một đoạn mẫu bạn từng viết và yêu cầu viết theo giọng đó. Xem Yêu cầu AI viết theo giọng của mình.
4. Sai định dạng: mô tả cụ thể, ví dụ "bảng 4 cột: ..." thay vì "trình bày đẹp".

Sau mỗi lần sửa, cập nhật lại mẫu trong file lưu, để lần sau dùng bản tốt hơn.

Hỏi đáp

Mẫu câu lệnh tiếng Việt có kém hơn tiếng Anh không?

Với việc văn phòng thông thường, bạn có thể viết bằng tiếng Việt. Điều quan trọng hơn là yêu cầu rõ, có bối cảnh và định dạng đầu ra.

Có nên mua bộ "1.000 prompt" trên mạng không?

Thường không cần. Có thư viện miễn phí với giấy phép rõ ràng; dù lấy ở đâu, mười mẫu hợp với việc của bạn, đã thử và có sổ phiên bản, hữu ích hơn một bộ lớn không ai dùng.

Lưu mẫu trong công cụ AI có an toàn không?

Mẫu thì thường không chứa dữ liệu nhạy cảm, nhưng tệp bạn gắn vào dự án hay Gem thì có thể. Đọc bài Trước khi đưa tài liệu công ty vào AI trước khi gắn tài liệu nội bộ.

Giới hạn của bài này

• 12 mẫu là điểm khởi đầu chung, chưa được Tổ Thạo Việc chạy thử trên từng công cụ.
• Lượt thử mẫu thư viện chỉ một lượt mỗi bản, trên một công cụ, với tài khoản có hướng dẫn cá nhân sẵn; dòng bổ sung cuối cùng chưa chạy lại.
• Tên tính năng lưu (Projects, Gem, Skills, Prompt Gallery) và giới hạn theo gói thay đổi thường xuyên.
• Bài chưa xác nhận Copilot bản cá nhân có chức năng lưu câu lệnh như bản công ty.

Nguồn & lưu ý

• OpenAI Help Center: Projects in ChatGPT
• OpenAI Help Center: Custom instructions for ChatGPT
• Gemini Apps Help: Use Gems in Gemini Apps
• Anthropic Help Center: Understanding Claude's personalization features
• Microsoft Support: Save your favorite prompts to use again
• Microsoft Learn: Export prompts saved, liked, or shared in Copilot Prompt Gallery
• GitHub: f/awesome-chatgpt-prompts (prompts.chat)
• Bảng nơi lưu đối chiếu ngày 26/09/2026; phần thư viện câu lệnh đối chiếu và thử ngày 03/10/2026. Tên tính năng, giới hạn ký tự và số dự án theo gói có thể thay đổi.